Sztuczna inteligencja (AI)
Program, który na podstawie ogromnej liczby przykładów uczy się rozpoznawać wzory i na tej podstawie tworzy odpowiedzi. Nie rozumie treści tak, jak rozumie ją człowiek. Przewiduje, co najbardziej pasuje.
Model językowy
Rodzaj sztucznej inteligencji wyuczony na tekście. Dostaje zdanie i przewiduje jego dalszy ciąg. Claude i ChatGPT to modele językowe.
Prompt, czyli polecenie
To, co wpisujesz maszynie. Dobre polecenie mówi, kim maszyna ma być, co ma zrobić, na jakich danych i w jakiej formie ma oddać wynik.
Agent AI
Program, który nie tylko odpowiada, ale wykonuje ciąg zadań bez Twojego kliknięcia przy każdym kroku. Sprawdza skrzynkę, pisze odpowiedź, wpisuje termin do kalendarza.
Automatyzacja
Ustawienie, w którym po zdarzeniu dzieje się coś bez człowieka. Automatyzacja nie musi używać AI. AI dokłada do niej umiejętność pracy na tekście.
Halucynacja
Sytuacja, w której model podaje nieprawdziwą informację w przekonującej formie. Dlatego w dobrych poleceniach pisze się wprost: brakujące dane oznacz jako brak danych.
Kontekst
Wszystko, co model ma przed oczami w danej rozmowie: Twoje polecenie, wklejone pliki i wcześniejsze wiadomości. Poza kontekstem model nie wie nic o Twojej firmie.
Okno kontekstowe
Limit tego, ile tekstu model obejmuje naraz. Po jego przekroczeniu zapomina początek rozmowy, dlatego długie projekty dzieli się na części.
Baza wiedzy
Zbiór Twoich własnych materiałów, z których model korzysta przy odpowiadaniu: cennik, zasady, opisy usług, najczęstsze pytania. To ona zamienia ogólne narzędzie w Twoje.
Projekt
Miejsce w Claude lub ChatGPT, w którym trzymasz stałe instrukcje i pliki dla jednego tematu. Nie musisz tłumaczyć wszystkiego od nowa przy każdej rozmowie.
Instrukcja systemowa
Stały opis roli i zasad, który obowiązuje w całej rozmowie. Ustawiasz go raz, a model trzyma się go przy każdej odpowiedzi.
Temperatura
Ustawienie odpowiadające za to, jak przewidywalne są odpowiedzi. Niska daje powtarzalność, wysoka daje kreatywność i większe ryzyko błędu.
Token
Kawałek tekstu, na który model dzieli słowa. Rozliczenia i limity liczy się w tokenach, a nie w znakach. W polskim jedno słowo to zwykle dwa albo trzy tokeny.
API
Sposób, w jaki jeden program rozmawia z drugim. Potrzebny, gdy AI ma działać wewnątrz Twojego systemu, a nie w oknie czatu. Do codziennej pracy nie jest potrzebny.
Uczenie maszynowe
Metoda, w której program poprawia się na podstawie danych, zamiast działać według ręcznie napisanych reguł. Sztuczna inteligencja, z której korzystasz, jest jej efektem.
Dane treningowe
Materiał, na którym model się uczył. Kończy się na określonej dacie, dlatego model może nie znać najnowszych wydarzeń, jeśli nie ma dostępu do internetu.
Multimodalność
Zdolność modelu do pracy nie tylko z tekstem, ale też ze zdjęciem, dokumentem, dźwiękiem albo nagraniem.
RODO a AI
Do narzędzi AI nie wolno wklejać danych osobowych bez podstawy prawnej i bez sprawdzenia, gdzie są przetwarzane. W praktyce: anonimizuj, zanim wkleisz.
Akt o sztucznej inteligencji
Unijne rozporządzenie porządkujące korzystanie z AI. Od sierpnia 2026 obowiązuje między innymi wymóg informowania człowieka, że rozmawia z systemem AI.
Oznaczanie treści AI
Obowiązek wynikający z artykułu 50 unijnego rozporządzenia: odbiorca ma wiedzieć, że kontakt albo treść pochodzi od systemu AI.
Chatbot
Program prowadzący rozmowę w oknie czatu. Starsze chatboty działały na sztywnych regułach, dzisiejsze na modelach językowych.
Asystent głosowy
System, który rozmawia mową zamiast tekstem. W małej firmie zwykle nie jest potrzebny na start, bo większość kontaktu i tak idzie wiadomościami.
Wektory i wyszukiwanie znaczeniowe
Sposób, w jaki maszyna znajduje w Twoich dokumentach fragment pasujący znaczeniem, a nie dosłownym słowem. Dzięki temu baza wiedzy działa, choć pytasz własnymi słowami.
Wtyczka albo integracja
Połączenie AI z innym narzędziem, na przykład z kalendarzem, skrzynką albo systemem rezerwacji. To ono zamienia odpowiedź w wykonane zadanie.
Wiesz już,
co znaczą słowa.
Teraz sprawdź, gdzie w Twojej pracy siedzi luka. Dziesięć pytań, dwie minuty, wynik od razu na ekranie.
Raz w tygodniu
to, co działa.
Newsletter
Piszę o AI tak, jak tłumaczyłabym koleżance przy kawie: prostym językiem, bez technicznego żargonu. Dostajesz jedną rzecz, którą możesz zrobić w tym tygodniu, i pierwsza dowiadujesz się o nowych terminach.